پیشنمایش (Preview)
قبل از شروع مطالعه، یک نگاه کلی به متن بیندازید تا بدانید با چه مباحثی روبهرو هستید. این کار مطالعه را هدفمند میکند.
💡 مثال
پیش از خواندن فصل «زیستشناسی گیاهان»، عنوانها، زیرعنوانها، تصاویر و نمودارها را مرور کنید.
فکر کنم اگر دست ما باشد دوست داریم تمام کارهای دنیا را به سریعترین شکل ممکن با بیشترین میزان بازدهی انجام بدهیم اما آیا این کار شدنی است؟ خبر خوب این است که در بعضی موارد میتوان با استفاده از آموزشها و تکنیکهای پیشرفته به این قابلیت رسید. مثلاً روشهای درس خواندن سریع از جمله قابلیتهایی هستند که برای انسان قابل کسب کردناند. روشهای سنتی مطالعه که اغلب بر تکرار و حفظ کردن متمرکز هستند، ممکن است برای همه افراد کارآمد نباشد. خوشبختانه، با پیشرفت علم شناختی و روانشناسی یادگیری، روشهای جدید و کارآمدتری برای مطالعه و یادگیری توسعه یافتهاند. این آموزشها نه تنها به شما کمک میکنند تا سریعتر مطالعه کنید، بلکه درک عمیقتری از مطالب نیز به دست آورید.
اگر میخواهید فرزندتان در درس خواندن از همسالانش جلوتر باشد، تندخوانی یکی از مهمترین مهارتهایی است که باید یاد بگیرد. تحقیقات نشان میدهد بهترین زمان برای آموزش این مهارت، دوران طلایی کودکی است؛ جایی که ذهن انعطافپذیر و آماده یادگیری است. آموزش روشهای درس خواندن سریع بین سنین 7 تا 12 سال، باعث میشود این توانایی مثل صحبت کردن، به بخشی طبیعی از زندگی او تبدیل شود.
برای موفقیت در این مسیر، استفاده از منابع استاندارد با تمرینهای چشمگردانی، گروهبندی کلمات (Chunking) و بازیهای زماندار ضروری است تا سرعت مطالعه افزایش یابد و درک مطلب حفظ شود. با یک برنامهی کوتاه روزانه 10 تا 15 دقیقهای و ارزیابی هفتگی، میتوان بهتدریج سرعت و دقت مطالعه کودک را بالا برد و یادگیری را به تجربهای لذتبخش و مؤثر تبدیل کرد.
قبل از معرفی تکنیک های تندخوانی بهتر است توصیه هایی داشته باشیم که با استفاده از آنها بازدهی مطالعه شما بالاتر میرود و مطالب را بهتر درک می کنید.
خواب به اندازه
برای استفاده از روش درس خواندن سریع و مؤثر، این نکات کلیدی را در نظر داشته باشید:
با تمرکز بر این نکات مهم، می توانید روش مطالعه بهتری داشته باشید.
تنوع محیط، کلید یادگیری بهتر
آیا تا به حال متوجه شدهاید که تغییر مکان حین درس خواندن میتواند به شما کمک کند تا تمرکز بهتری داشته باشید؟ مطالعات علمی نشان دادهاند که تغییر محیط، مغز را تحریک کرده و باعث میشود اطلاعات جدید را با سرعت و دقت بیشتری پردازش کند. پس، گاهی اوقات از اتاق مطالعه خود خارج شوید و در یک کافه آرام، طبیعت یا کتابخانه درس بخوانید تا بهرهوری خود را افزایش دهید و سرعت روش درس خواندنتان را بهبود بخشید.
موسیقی آرامش بخش
در روش درس خواندن سریع نکات کلیدی را به این صورت می توانید مرور کنید:
مناسب بودن موسیقی: ممکن است برای همه مناسب نباشد.
تأثیر موسیقی آرامش بخش: کمک به کاهش استرس و اضطراب.
انتخاب موسیقی مناسب: کلاسیک یا موسیقی طبیعت برای تمرکز بهتر مؤثر است.
تمرکز روی این نکات اصلی به شما کمک می کند تا با سرعت و درک بهتر متن را مطالعه کنید.
بیشتر بخوانید: هوش کلامی تیزهوشان چیست؟
اهمیت به تغذیه و انرژی
به عنوان یکی از روش های درس خواندن سریع باید به داشتن تغذیه موثر بر مطالعه و تقویت حافظه در طول روز توجه داشته باشید که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت:
بر اساس مرورها و راهنماهای معتبر، صبحانهٔ متعادل با کربوهیدراتِ کمگلیسمی میتواند انرژی یکنواختتر و تمرکز بهتری در ساعات مطالعه ایجاد کند؛ کافئینِ ملایم برای برخی افراد توجه را بهبود میدهد ولی مصرف دیرهنگامش خواب را مختل میکند؛ دربارهٔ شکلات تلخ (فلاوانولهای کاکائو) شواهد کوتاهمدت متناقض است و بهتر است مصرفش را «دلخواه و محدود» ببینیم نه معجونِ فوریِ تمرکز؛ و در نهایت امگا-3 را اولویتاً از غذا (ماهیهای چرب/گردو) بگیرید، چون سودِ مکملها در افراد سالم یکدست گزارش نشده است. منابع: [1;5].
حواس پرتی ها را حذف کنید
یکی از دیگر از روش درس خواندن سریع حذف تلفن همراه است. موبایل و شبکه های اجتماعی و نوتیفیکیشن ها می توانند بزرگ ترین دشمنان تمرکز شما باشند. برای داشتن یک جلسه مطالعه مؤثر، تمام حواس پرتی ها را از محیط مطالعه خود حذف کنید. شاید بگویید من گوشی موبایلم را خاموش می کنم و بعد شروع به درس خواندن می کنم اما این هم غلطه. بهترین کار این است که گوشی خود را از اتاق خارج کنید تا به هیچ وجه ذهنتان سمتش نرود.
از تغییر نترسید
هر فردی روش مطالعه منحصر به فرد خود را دارد و با توجه به میزان آمادگی، توان و علاقهاش مطالعه میکند. برخی افراد ترجیح میدهند مطالب را با صدای بلند بخوانند، در حالی که برخی دیگر ترجیح میدهند به صورت نوشتاری یادداشتبرداری کنند. مهمترین نکته این است که از تغییر نترسید و اگر با روش فعلی، درسها را متوجه نمیشوید، روشی را انتخاب کنید که برای شما مناسب باشد و به شما کمک کند تا بهتر مطالب را درک کنید.
مطالعه قبل خواب
سیستم مغز آدم بصورتی طراحی شده که در اکثر مواقع در خواب اتفاقات روز یا روزهای گذشته را مرور میکند و طبق مقالات و تجربیات محققان مطالعه قبل از خواب شانس به خاطر سپردن آن را بالاتر میبرد و باعث درک بهتر شما از متن میشود.
ورزش قبل از مطالعه
ورزش مثل یک فنجان قهوه قوی برای مغز عمل میکند. با ورزش کردن، خون بیشتری به مغز میرسد و سلولهای مغزی فعال تر میشوند. در نتیجه، تمرکز و یادگیری شما بهبود پیدا میکند. همچنین فعالیت بدنی باعث آزاد شدن اندورفین میشود؛ هورمونی که حس شادی و نشاط را در شما ایجاد میکند و استرس را کاهش می دهد. با روحیه ای بهتر، بهتر میتوانید به درسهایتان برسید.
بیشتر بخوانید: مدیریت زمان در تیزهوشان
خب حالا آماده باشید چون قراره با تکنیکهایی که به شما معرفی میکنیم از پس مطالعه سختترین متون هم بر بیاید چه برسه به کتاب های درسی! فقط کافیه آموزش زیر را با دقت بخوانید تا از این به بعد نیاز به خواندن کامل هیچ مطلبی نداشته باشید. این نکات از مبتدی شروع و تا تکنیک های پیشرفته ادامه خواهد داشت تا به صورت گام به گام و مرحله ای آموزش ببینید و بهتر موضوع را یاد بگیرید.
افزایش تمرکز
اولین کلید برای تندخوانی بالا بردن میزان فوکوس ذهنی است. تمرکز حواس، یکی از مهمترین عوامل موثر بر یادگیری و موفقیت تحصیلی است. زمانی که ذهن ما سرگردان باشد و به جای تمرکز بر روی مطالب درسی، به فکر چیزهای دیگر باشد، یادگیری به شدت کاهش مییابد.برای افزایش تمرکز، موارد زیر را انجام دهید:
1. اولین قدم برای ایجاد محیط مطالعه مناسب، انتخاب مکانی آرام و ساکت است.
2. استفاده از میز و صندلی راحت و با ارتفاع مناسب، به شما کمک میکند تا وضعیت بدنی صحیحی داشته باشید و برای مدت طولانیتری به مطالعه بپردازید.
3. قبل از شروع مطالعه، هدف مشخصی را برای خود تعیین کنید تا بدانید چه چیزی را می خواهید یاد بگیرید.
4. زمان خود را به بخشهای کوتاهتر تقسیم کنید و بین هر بخش، استراحت کوتاهی داشته باشید.
بالا بردن حوزه دید
یکی از اصلی ترین روش درس خواندن سریع قابلیت هایی که باید داشته باشید داشتن دیدی وسیع است که بتوانید متون را خیلی راحت اسکن کنید. با تمرین مداوم و منظم، می توانید به طور قابل توجهی حوزه دید خود را گسترش داده و سرعت مطالعه خود را افزایش دهید.
تمرین شست تا شست
برای تمرین روش درس خواندن سریع ، می توانید یک متن ساده و موثر را انتخاب کنید. در این تمرین، به جای اینکه هر کلمه را بهطور جداگانه بخوانید، تلاش کنید که هر بار یک گروه از کلمات را با یک نگاه درک کنید. دست خود را در کنار متن قرار دهید و انگشت شست خود را به آرامی از راست به چپ حرکت دهید. به جای تمرکز روی هر کلمه، چشمان خود را بر روی بخشهای بزرگتر متن متمرکز کنید.
این تمرین باعث می شود که هماهنگی بین چشمان و دستان شما تقویت شود و همچنین شما به مرور زمان قادر خواهید بود که کلمات بیشتری را در هر نگاه بخوانید. با تکرار و تمرین این روش، سرعت خواندن شما به طور قابل ملاحظه ای افزایش خواهد یافت، بدون اینکه از درک کلی متن غافل شوید.
تمرین دید وسیع
در این تمرین، یک نقطه فرضی را در مرکز صفحه ای که می خواهید مطالعه کنید انتخاب کرده و سپس سعی کنید تمام کلمات اطراف آن نقطه را در یک نگاه ببینید. این تمرین به گسترش حوزه دید جانبی شما کمک می کند.
تمرین ستاره
اینجا بجای مطالعه باید نقاشی کنید. یک ستاره بزرگ روی کاغذ سفید بکشید و اضلاع آن را با چشمانتان دنبال کنید و این کار را به مدت 3 الی 5 دقیقه تکرار کنید در روز تا تمرکز دیداری شما بالاتر برود.
تقویت عضلات چشم
در این روش درس خواندن سریع باستی در این تمرین، در وضعیت نشسته یا ایستاده قرار بگیرید و بدنتان را صاف نگه دارید. سپس، چشمانتان را بر روی یک نقطه ثابت در دوردست متمرکز کنید. دستهایتان را به پهلوها دراز کنید و انگشت شستهایتان را رو به بالا بگیرید. حالا، بدون حرکت دادن سرتان، چشمانتان را به سمت راست بچرخانید تا شست راستتان را ببینید. سپس به سمت چپ نگاه کنید و همین کار را تکرار کنید. این حرکت را ده بار انجام دهید. سپس، این مجموعه ده تایی را سه بار تکرار کنید. این تمرین به شما کمک میکند تا عضلات چشمتان را تقویت کرده و از خستگی آنها جلوگیری کنید.
تمرین ساعت خیالی
یک ساعت خیالی را روی صفحه تصور کنید و سعی کنید اعداد آن را در یک نگاه ببینید. این تمرین به شما کمک می کند تا بتوانید کلمات را به صورت گروهی و نه به صورت تکی ببینید.
باز و بسته کردن چشمها
باز و بسته کردن متناوب چشمها به استراحت عضلات چشم کمک میکند. این تمرین به خصوص زمانی مفید است که مدت زمان طولانی به صفحه نگاه می کنید.
تمرین وارونه
تمرین خواندن متن به صورت وارونه شاید عجیب غریب باشد اما بسیار موثر برای تقویت مهارت تندخوانی است. این تمرین به شما کمک میکند تا از محدودیتهای درک کلمه به کلمه عبور کرده و بر روی درک کلی متن تمرکز کنید.
با انجام این تمرین، شما به تدریج قادر خواهید بود تا تعداد بیشتری از کلمات را به طور همزمان در دید خود داشته باشید و تمرکز خود را افزایش دهید. همچنین، این تمرین باعث تقویت توانایی مغز در پردازش اطلاعات بصری و کلامی میشود.
ابتدا، یک کتاب با نثر ساده و روان انتخاب کنید. کتاب را در فاصله 30 سانتی متری از چشم های خود قرار داده و از بالای سمت راست صفحه، با انگشت خود متن را دنبال کنید. در ابتدا، به درک کامل متن توجه نکنید. هدف اصلی، عادت کردن به خواندن متن به صورت وارونه است. با گذشت زمان، فاصله کتاب را از خود دورتر کرده و مدت زمان تمرین را افزایش دهید. این تمرین را به طور منظم و با صبر و حوصله انجام دهید تا نتیجه کار را ببینید.
روش مطالعه PQ4R یک تکنیک ششمرحلهای و بسیار مؤثر برای یادگیری عمیقتر مطالب است. این روش کمک میکند بهجای مطالعه منفعلانه، به یک یادگیرنده فعال تبدیل شوید و با متن به شکل هدفمند درگیر شوید.
نام این روش از حروف ابتدایی شش مرحله آن گرفته شده است: Preview – Question – Read – Reflect – Recite – Review.
در ادامه، هر یک از این مراحل را بهصورت گامبهگام توضیح میدهیم تا بتوانید آن را در مطالعه خود اجرا کنید و نتیجه بگیرید.
قبل از شروع مطالعه، یک نگاه کلی به متن بیندازید تا بدانید با چه مباحثی روبهرو هستید. این کار مطالعه را هدفمند میکند.
پیش از خواندن فصل «زیستشناسی گیاهان»، عنوانها، زیرعنوانها، تصاویر و نمودارها را مرور کنید.
پیش از خواندن متن، چند سؤال بسازید تا ذهنتان فعال شود و دنبال پاسخها بگردد.
قبل از مبحث «فتوسنتز» بپرسید: «چرا گیاهان به نور نیاز دارند و این فرایند چگونه انجام میشود؟»
متن را با دقت بخوانید و پاسخ سؤالات قبلی را پیدا کنید؛ نکات مهم را هایلایت یا یادداشت کنید.
کلمات «کلروفیل» و «گلوکز» را هایلایت کنید و کنارشان یک توضیح کوتاه بنویسید.
بعد از هر بخش کمی مکث کنید؛ ارتباطش با دانستههای قبلی یا مثالهای واقعی را پیدا کنید.
هنگام مطالعه تبخیر آب از برگها، به تجربه آبیاری گلهای خانه فکر کنید و رابطه را بیابید.
بدون نگاه به متن، نکات را با صدای بلند یا بهصورت خلاصه برای خود یا دیگران توضیح دهید.
برای یک دوست توضیح دهید: «فتوسنتز یعنی تبدیل انرژی نورانی به قند در برگ گیاه».
در پایان همه مطالب را مرور کنید و بخشهای دشوار را دوباره بخوانید؛ مرور را در چند نوبت تکرار کنید.
یک روز بعد، خلاصه یادداشتها را مرور کنید و قسمتهای مبهم را دوباره بخوانید.
هر چند که موارد بالا در تندخوانی و درس خواندن در زمان کم کمک فراوانی میکنند اما آموزشها و ترفندهایی وجود دارند که مخصوص مدرسه و امتحان هستند. این بخش دقیقا برای دانش آموزان و افراد محصل است.
تمرین بازیابی
تمرین بازیابی روشی قدرتمند برای تقویت حافظه و یادگیری عمیقتر است. این روش بر اساس این اصل ساده عمل میکند که تلاش برای یادآوری اطلاعات، بسیار مؤثرتر از صرفاً خواندن مجدد آنهاست. به عبارت سادهتر، وقتی شما سعی میکنید چیزی را که یاد گرفتهاید به خاطر بیاورید، مغزتان اتصالات عصبی قویتری ایجاد میکند و در نتیجه، آن اطلاعات را بهتر حفظ میکنید. چگونه تمرین بازیابی را در مطالعه خود بگنجانیم؟ با سه روش زیر
1. یکی از بهترین راهها برای تمرین بازیابی، استفاده از آزمونهای تمرینی است. سعی کنید بدون نگاه کردن به کتاب یا یادداشتهایتان، به سوالات پاسخ دهید.
2. خودتان را به جای معلم قرار دهید و سوالاتی را طراحی کنید که فکر میکنید در آزمون ممکن است از شما پرسیده شود. میتوانید این کار را به صورت انفرادی یا گروهی انجام دهید.
3. فلش کارتها ابزار بسیار مفیدی برای تمرین بازیابی هستند. اما به جای اینکه فقط به پاسخ نگاه کنید، سعی کنید ابتدا خودتان پاسخ را به خاطر بیاورید و سپس آن را با پاسخ صحیح مقایسه کنید.
در قالب داستان درس بخوان
دقت کردید وقتی معلم یا استاد سر کلاس داره در مورد درس صحبت میکنه خیلی از دانش آموزها اصلا توجهی به حرفاش ندارند اما وقتی یک داستان تعریف میکنه همه با اشتیاق به داستانی که میگوید گوش میدهند. درسهای شما اگر از قالب درس بیرون بیایند و در قالب داستان یا اطلاعات عمومی قرار بگیرند جذاب تر و شیرین تر هستند. این روش برای درسهایی مثل ریاضی و هندسه کاربرد ندارد اما برای درس های عمومی و دروسی مثل زیست و شیمی خیلی موثر و باحاله.
به دیگران آموزش دهید
این یک ترفند تضمینی برای حک شدن دروس در ذهن شماست پس حتما بهش توجه کنید. زمانی که در کلاس درس مطلبی را یاد می گیرید بلافاصله سعی کنید به دانش آموزانی که موضوع را کامل نفهمیده اند تدریس کنید یا همین که به خانه رسیدید درس امروز را برای یکی از اعضای خانواده تعریف کنید. این کار باعث ماندگاری و چسبیدن مطلب در ذهن شما خواهد شد. کافیست یکبار این روش را امتحان کنید تا تاثیر عالی آن را ببینید.
از هوش مصنوعی استفاده کنید
در دنیای کنونی که علم و هوش مصنوعی روز به روز در حال گسترش هستند پس چرا ما از این تکنولوژی استفاده نکنیم؟ این روزها اکثر مردم گوشیهای هوشمند و دسترسی به اینترنت دارند پس به راحتی میتوانند از چت باتهایی مثل CHAT GPT استفاده کنند. تنها لازم است یک عکس از صفحه کتاب بگیرید و از این چت بات بخواهید متن را خلاصه سازی کند و به همین راحتی شما متنی کامل اما کوتاه دارید.
بیشتر بخوانید: کنترل استرس در امتحان
تکنیک فاینمن یکی از موثرترین تکنیکهای مطالعه است که به شما کمک میکند تا مفاهیم را به طور عمیق درک کنید و آنها را به زبان ساده برای دیگران توضیح دهید. این تکنیک بر اساس این ایده است که اگر بتوانید چیزی را به سادگی توضیح دهید، یعنی آن را به خوبی فهمیدهاید. برای استفاده از این تکنیک به شکل زیر عمل کنید:
1. ابتدا موضوعی را که میخواهید یاد بگیرید انتخاب کنید و هر آنچه در مورد آن میدانید را یادداشت کنید. سپس، سعی کنید آن مفهوم را به زبان ساده و گویی که به یک فرد مبتدی توضیح میدهید، شرح دهید.
2. در مرحله بعد، نوشتههای خود را بررسی کنید و جاهایی که درک درستی ندارید یا اشتباه کردهاید را مشخص کنید. سپس به منابع مطالعاتی خود مراجعه کرده و قسمتهایی را که نیاز به مطالعه مجدد دارند، پیدا کنید.
یادداشت برداری رنگی، روشی جذاب و کارآمد برای سازماندهی و به خاطر سپردن اطلاعات است. این روش نه تنها به شما کمک میکند تا نکات مهم را به راحتی شناسایی کنید، بلکه یادگیری را نیز جذابتر میکند.
مطالعات نشان دادهاند که رنگها تأثیر قابل توجهی بر مغز ما دارند. رنگهای گرم مانند قرمز و زرد، توجه را جلب کرده و محیطی انگیزشی برای یادگیری ایجاد میکنند. در حالی که رنگهای سرد مانند آبی و سبز، به آرامش و تمرکز کمک میکنند.
برای استفاده موثر از یادداشت برداری رنگی، می توانید نکات کلیدی را با رنگ قرمز، اطلاعات مهم را با رنگ زرد و هر موضوع یا مفهوم را با یک رنگ خاص مشخص کنید. همچنین، از رنگ های مکمل مانند قرمز و سبز یا آبی و نارنجی استفاده کنید تا کنتراست ایجاد کرده و به شما کمک کند تا اطلاعات را بهتر از هم تشخیص دهید.
هر سیستم بزرگ و قدرتمند تشکیل شده از اجرا و سیستمهای کوچکتر است که با در کنار هم قرار گرفتن سیستمی واحد را میسازند. درسها هم همینطور هستند. اگر قرار است 10 صفحه مطالعه داشته باشید، میتوانید این 10 صفحه را به 2 بخش 5 صفحه ای یا حتی به 5 بخش دو صفحه ای تقسیم کنید و مانند یک پازل در نهایت کل درس را یاد بگیرید.
آیا اطلاعات را بهتر با دیدن درک میکنید؟ نقشه ذهنی، ابزاری قدرتمند برای سازماندهی و یادآوری اطلاعات است که به طور ویژه برای علاقه مندان به یادگیری بصری طراحی شده است و با تبدیل مفاهیم پیچیده به یک نمودار جذاب و رنگارنگ کمک شایانی به سریع درس خواندن میکند. نقشه ذهنی به شما کمک میکند تا ارتباطات بین ایدهها را به وضوح ببینید و در نتیجه، یادگیری عمیق تری را تجربه کنید.
بیشتر بخوانید: هوش غیر کلامی
1. در مرکز یک صفحه خالی، کلمه یا عبارتی را بنویسید که موضوع اصلی شما را نشان می دهد. این هسته مرکزی، نقطه شروع نقشه ذهنی شما خواهد بود.
2. از هسته مرکزی، خطوطی را به سمت بیرون بکشید و ایدهها یا کلمات کلیدی اصلی مرتبط با موضوع را در انتهای هر خط بنویسید.
3. برای هر ایده اصلی، شاخههای فرعیتری ایجاد کنید تا جزئیات بیشتری را به آن اضافه کنید. میتوانید از رنگها، شکلها و تصاویر مختلف برای برجسته کردن ایدههای مهم استفاده کنید.
4. با استفاده از خطوط و فلشها، ارتباط بین ایدههای مختلف را نشان دهید. این کار به شما کمک میکند تا ساختار کلی نقشه ذهنی را بهتر درک کنید.
تندخوانی و درس خواندن سریع، مهارتی اکتسابی است که با تمرین و استفاده از روشهای علمی میتواند به بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری شما تبدیل شود. آنچه اهمیت دارد، ترکیب تکنیکهای گفتهشده با یک برنامه منظم، محیط مطالعه مناسب و ذهنی آرام است. با رعایت نکات کلیدی مانند حذف حواسپرتیها، مدیریت انرژی، تنوع در روش مطالعه و بهرهگیری از ابزارهای کمکی، میتوانید نهتنها سرعت، بلکه کیفیت یادگیری خود را افزایش دهید.
در «لامعی آنلاین» بر این باوریم که موفقیت در یادگیری نتیجه تداوم، انعطافپذیری و پیدا کردن روشی است که با روحیه و سبک یادگیری شما سازگار باشد. از همین امروز یک یا دو تکنیک را انتخاب کنید، بهصورت مداوم تمرین کنید و تغییرات چشمگیر را در عملکرد تحصیلی خود ببینید.
شنبه 25 مرداد 1404 - 13:26
شنبه 11 مرداد 1404 - 16:42
چهارشنبه 18 تیر 1404 - 13:16
نظرات کاربران نظر خود را مطرح نمایید
جهت ثبت نظر خود به سیستم وارد شوید.
ورود